Procedura postępowania z dzieckiem przejawiającym zachowania agresywne

Przedszkole w Miejskiej Górce

I. Cele procedury

1. Usprawnienie i zwiększenie skuteczności oddziaływań wychowawczych przedszkola w sytuacjach trudnych.
2. Zapobieganie powtarzaniu się zachowań niepożądanych.
3. Ustalenie zasad reagowania na zachowania niepożądane.
4. Wypracowanie metod współpracy ze środowiskiem rodzinnym dziecka przejawiającego agresywne zachowania.

II. Definicja agresji

III. Formy dziecięcej agresji

1. Agresja werbalna – polega na konfrontacji słownej związanej z wyzwiskami, a także z obwinianiem, skarżeniem, lamentowaniem. Są to także: kłótnie, obraźliwe słowa, prowokowanie.
2. Agresja fizyczna – polega na ataku fizycznym bądź obronie. Jej przyczyną często bywa konflikt o zabawkę lub pomysł na zabawę. Przejawia się zarówno biciem, kopaniem, szczypaniem, gryzieniem, jak i wyrywaniem sobie zabawki, popychaniem, rzucaniem i niszczeniem przedmiotów.
3. Agresja pośrednia (cicha) – występuje wtedy, gdy dziecko wyłącza się z komunikacji, świadomie ignoruje i wyraża przesadnie brak zainteresowania innymi dziećmi. Sygnalizuje antypatię i broni się przed kontaktem społecznym, przygotowuje w tajemnicy przykry dowcip.
4. Agresja relacji – może prowadzić do wykluczenia z grupy pewnych osób, przedstawienia siebie w lepszym świetle oraz narzucania komuś swojej woli.

Zachowania agresywne dziecka to także:

1. Opór wobec rodzica lub nauczyciela.
2. Niszczenie przedmiotów własnych i cudzych.
3. Przesadne żądanie zainteresowania oraz uwagi ze strony innych.
4. Przeszkadzanie innym dzieciom.
5. Wybuchowość.
6. Żądanie natychmiastowego zaspokojenia potrzeb.
7. Krzyki, groźby, przemoc fizyczna (kopanie, bicie, gryzienie) wobec innych dzieci, nauczyciela oraz pozostałego personelu obsługowego przedszkola.

IV. Postępowanie w sytuacji wystąpienia zachowania agresywnego u dziecka (zasady ogólne)

Nauczyciele, specjaliści, pomoce nauczyciela oraz pozostali pracownicy administracji i obsługi przedszkola zobowiązani są do przeciwstawiania się przejawom agresji ze strony dzieci.

Podejmując interwencję wobec agresywnego dziecka, należy dążyć do zapewnienia bezpieczeństwa i opieki wszystkim wychowankom, a także sobie. Nauczyciel w takiej sytuacji prosi o pomoc innego nauczyciela, pomoc nauczyciela lub innego pracownika przedszkola i ustala, kto będzie sprawował opiekę nad grupą, a kto nadzór nad dzieckiem wykazującym agresywne zachowanie.

Reakcja wobec przejawów agresji powinna być adekwatna do skali zagrożenia powodowanego agresją, jak również do okoliczności zdarzenia, wieku i stopnia rozwoju dziecka. Wobec agresywnego zachowania reakcja powinna być stanowcza, a przekaz słowny prosty i jasny.

W sytuacji wystąpienia zachowania agresywnego nauczyciel ma obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa pozostałym dzieciom poprzez odizolowanie agresywnego dziecka. Jeśli istnieje taka konieczność lub możliwość, nauczyciel wyprowadza agresywne dziecko z sali lub ogrodu, jednocześnie zapewniając pozostałym dzieciom opiekę dającą im poczucie bezpieczeństwa. W sytuacji braku możliwości odizolowania dziecka agresywnego dopuszcza się wyprowadzenie pozostałych dzieci z sali zajęć, pod opieką osoby z kadry pedagogicznej, pomocy nauczyciela lub pracownika obsługi.

V. Schemat postępowania z dzieckiem agresywnym

1. Podjęcie przez nauczyciela próby wyciszenia zachowania agresywnego: rozmowa z dzieckiem, odwrócenie jego uwagi, zaproszenie do kącika wyciszeń, zaproponowanie innej aktywności.
2. Jeżeli jest taka możliwość, wychowawca przeprowadza rozmowę z dzieckiem przejawiającym zachowania agresywne, mającą na celu opisanie zdarzenia. Odwołuje się do kodeksu grupowego w celu ustalenia poprawnego zachowania i stara się ustalić powód wystąpienia zachowania agresywnego u dziecka.
3. Jeżeli dziecko nie reaguje na polecenia słowne, a jego zachowania zagrażają bezpieczeństwu jego samego, innych dzieci, nauczycieli lub istnieje realne zagrożenie niszczeniem mienia przedszkola, innego dziecka lub nauczyciela, nauczyciel ma możliwość przytrzymania dziecka w celu wyciszenia zachowania i zapewnienia bezpieczeństwa otoczenia.

VI. Procedura postępowania po wystąpieniu agresywnego zachowania u dziecka

1. Nauczyciel wychowawca zawiadamia o zdarzeniu dyrektora oraz rodziców dziecka agresywnego.
2. Fakt agresywnego zachowania dziecka powinien być odnotowany w formie pisemnej (notatka służbowa) oraz zgłoszony bezpośrednio rodzicowi lub prawnemu opiekunowi odbierającemu w danym dniu dziecko z przedszkola. Osoba podejmująca interwencję, niebędąca wychowawcą grupy, do której uczęszcza wychowanek, informuje o zdarzeniu wychowawcę, sporządza notatkę ze zdarzenia i przekazuje ją do podpisu rodzicom.
3. Jeżeli wybuch agresji fizycznej powtarza się dwa razy w ciągu dnia, należy poinformować rodziców o zachowaniu dziecka i prosić o niezwłoczne zabranie dziecka z przedszkola (utrzymujące się nasilone pobudzenie emocjonalne lub fizyczne ok. 15 min).
4. Po agresywnym zachowaniu zagrażającym bezpieczeństwu i zdrowiu dziecka, innych dzieci lub pracowników odbywa się spotkanie wychowawców z rodzicem lub opiekunem prawnym dziecka, na którym zostaje podpisany kontrakt – rodzaj umowy między przedszkolem a rodzicem, zawierający wskazania do realizacji dla rodzica oraz opisane metody radzenia sobie z agresywnymi zachowaniami. Rodzic lub opiekun prawny podpisuje zgodę na przytrzymywanie dziecka (załącznik nr 1). Brak takiej zgody jest podstawą do wzywania Pogotowia Ratunkowego i Policji w przypadku pojawienia się zachowań agresywnych u dziecka.
5. W przypadku wystąpienia powtarzających się ataków agresji ze strony dziecka nauczyciel wychowawca podejmuje współpracę z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną w Rawiczu i w porozumieniu z rodzicami kieruje dziecko na diagnozę psychologiczno-pedagogiczną (gdy dziecko nie posiada orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego).
6. Jeżeli dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, rodzic zobowiązany jest do kontaktu z psychiatrą, neurologiem lub innym specjalistą opiekującym się dzieckiem oraz ustalenia powodu agresywnego zachowania i skutecznej metody wyciszenia agresji dziecka.
7. W przypadku powtarzających się sytuacji dyrektor – przy udziale nauczycieli – przeprowadza rozmowę z rodzicami dziecka przejawiającego zachowania agresywne; z jej przebiegu spisana zostaje notatka służbowa.
8. Rodzic jest zobowiązany do wypełniania zaleceń wynikających z diagnozy poradni psychologiczno-pedagogicznej, konsultacji specjalistycznych, współpracy z przedszkolem oraz regularnego podawania dziecku leków (np. uspokajających, wyciszających), jeżeli zostały zalecone.
9. W przypadku kolejnych zachowań agresywnych dziecka i jednocześnie braku efektywnej współpracy z rodzicami przedszkole prosi o wsparcie mediatora z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Rawiczu.
10. W przypadku braku efektów działań opisanych powyżej przedszkole kieruje wniosek do Sądu Rodzinnego o wgląd w sytuację rodzinną oraz do Ośrodka Pomocy Społecznej w Miejskiej Górce.

VII. Sposób realizacji procedury

1. Umieszczenie treści dokumentu na stronie internetowej przedszkola.
2. Zapoznanie nauczycieli i specjalistów z treścią procedury.
3. Zapoznanie rodziców z obowiązującą procedurą.

VIII. Dokumentacja do procedury

1. Załącznik nr 1 – zgoda rodziców/opiekunów prawnych.
2. Załącznik nr 2 – informacja dla nauczyciela.

IX. Tryb dokonywania zmian w procedurze

1. Wszelkich zmian w opracowanej procedurze może dokonywać dyrektor placówki z własnej inicjatywy lub na wniosek rady pedagogicznej.
2. Wnioskodawcą zmian może być również rada rodziców.
3. Proponowane zmiany nie mogą być sprzeczne z prawem.